Akciğer Biyopsisi Nedir? Ameliyatsız Tanı Süreci ve Yöntemleri

Gelişen tıbbi teknolojiler ve görüntüleme yöntemleri sayesinde, günümüzde akciğerdeki en küçük şüpheli odaklar bile Bilgisayarlı Tomografi (BT) altında milimetrik olarak saptanabilmektedir. Ancak saptanan her lezyonun kanser anlamına gelmediği, net bir teşhis koymadan tedavi planlanamayacağı unutulmamalıdır. Akciğer biyopsisi, bu şüpheli dokulardan mikroskobik düzeyde parça alma işlemidir ve modern kanser tedavisinin en önemli ilk adımıdır.

1. Akciğer Biyopsisi Hangi Durumlarda Yapılır? (Endikasyonlar)

Akciğerinde nodül saptanan her hastaya doğrudan biyopsi yapılmaz. Girişimsel radyolog ve göğüs hastalıkları/cerrahisi uzmanları şu durumlarda biyopsiye karar verir:

• Büyüyen ve Şüpheli Nodüller: Bilgisayarlı tomografide (BT) veya PET-CT incelemesinde kanser şüphesi taşıyan, sınırları düzensiz veya takiplere göre hacimsel olarak büyüyen kitle varlığında.
• Enfeksiyon ve Tümör Ayrımı: Akciğerdeki lezyonun dirençli bir enfeksiyon (tüberküloz, mantar enfeksiyonları vb.) mı yoksa tümöral bir oluşum mu olduğunun net anlaşılamadığı durumlarda.
• Kanser Türünün Belirlenmesi ve Genetik Haritalama: Akciğer kanseri şüphesi kesin olsa bile, uygulanacak kemoterapi, immünoterapi veya akıllı ilaç tedavisinin seçilebilmesi için tümörün alt tipinin (adenokarsinom, yassı hücreli vb.) ve genetik mutasyonlarının (EGFR, ALK, PD-L1) belirlenmesi amacıyla.

2. En Sık Uygulanan Akciğer Biyopsisi Yöntemleri

Akciğer biyopsileri, lezyonun akciğer içindeki konumuna (merkezi veya dış çeperde olmasına) göre farklı yöntemlerle yapılır:

A. Perkütan (Cilt Altından) İğne Biyopsisi – Girişimsel Radyolojinin Alanı

Akciğerin dış çeperine (periferine) yakın, bronş ağacının ulaşamadığı alanlardaki nodüllerde en güvenli ve en sık kullanılan yöntemdir.

• BT Eşliğinde Biyopsi: Hasta bilgisayarlı tomografi masasına yatırılır. Tomografi kılavuzluğunda, lezyonun tam yeri koordinat olarak belirlenir. Lokal anestezi sonrası, milimetrik özel biyopsi iğneleriyle cilde girilerek doğrudan nodülün kalbinden parça alınır.

B. Bronkoskopik Biyopsi

Akciğerin ana merkezinde, büyük hava yollarına (bronşlara) yakın yerleşimli kitlelerde tercih edilir. Göğüs hastalıkları uzmanları tarafından ağızdan veya burundan esnek bir boruyla (bronkoskop) girilerek uygulanır.

3. Bilgisayarlı Tomografi (BT) Eşliğinde Perkütan Biyopsi Süreci

Girişimsel Radyoloji ünitelerinde uygulanan perkütan biyopsiler, ameliyathane şartları gerektirmeyen, lokal anestezi altında yapılan konforlu işlemlerdir:

1.İşlem Öncesi Hazırlık ve Planlama:İlk Aşama.

Hastanın aspirin, kumadin gibi kan sulandırıcı ilaçları işlemden uygun süre önce kesilir veya düzenlenir. Açlık durumuna ve kan pıhtılaşma değerlerine (PT, INR, Trombosit) bakılarak işlem planlanır.

2.Lokal Anestezi ve Milimetrik Giriş:10-15 Dakika.

Hasta BT masasına lezyonun konumuna göre sırtüstü, yüzüstü veya yan yatırılır. Tomografi ile hedef lezyon tekrar doğrulanır. İğnenin gireceği cilt bölgesi sterilize edilir ve lokal anestezi ile tamamen uyuşturulur. Hasta işlem sırasında herhangi bir ağrı hissetmez.

3.Hücre/Doku Örneklemesi:Saniyeler İçinde.

Girişimsel radyolog, BT kılavuzluğunda özel biyopsi iğnesini (Tru-cut veya İnce İğne) milimetrik olarak ilerleterek lezyonun içine konumlandırır. Doğru noktada olunduğu tomografi kesitleriyle kanıtlandıktan sonra, özel otomatik mekanizmayla saç teli inceliğinde doku parçaları alınır. Örnekleme sırasında hastadan nefesini birkaç saniye tutması istenir.

4.İşlem Sonu ve Kontrol Tomografisi:Son 5 Dakika.

Yeterli doku alındıktan sonra iğne çıkarılır, giriş yerine hafif bası uygulanarak steril bir bandaj yapıştırılır. İşlemin hemen bitiminde, akciğer sönmesi (pnömotoraks) riski olup olmadığını kontrol etmek amacıyla hastaya son bir kontrol BT kesiti veya akciğer grafisi çekilir.

4. Akciğer Biyopsisinin Riskleri ve Komplikasyonları Nelerdir?

Akciğer, hava içeren ve sürekli hareket eden hassas bir organ olduğundan, iğne biyopsilerinde bazı geçici riskler bulunur. Ancak Girişimsel Radyolojinin tecrübesiyle bu riskler kolayca yönetilebilir:

• Pnömotoraks (Akciğer Sönmesi): En sık görülen komplikasyondur (%10-15 oranında). İğnenin akciğer zarını geçmesi nedeniyle araya hava sızması durumudur. Çoğu zaman çok küçüktür ve müdahalesiz, yatak istirahati ve oksijen desteğiyle kendiliğinden kapanır. Nadiren sızan hava miktarı fazla olursa, göğüs duvarına geçici küçük bir tüp (kateter) yerleştirilerek hava tahliye edilir.
• Hemoptizi (Ağızdan Hafif Kan Gelmesi): İğnenin geçtiği yoldaki kılcal damarlardan kaynaklı, işlem sonrası tükürükte veya balgamda hafif kan görülmesi durumudur. Genellikle birkaç saat içinde kendiliğinden geçer.
• Ağrı: İşlem sonrasında iğne giriş yerinde veya sırtta hafif bir sızı olabilir, basit ağrı kesicilerle tamamen kontrol altına alınır.

5. İşlem Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Hasta işlemden sonra 3-4 saat boyunca klinikte veya serviste yatırılarak gözlem altında tutulur.
• İşlem günü ağır fiziksel aktivitelerden, ani öksürme veya ıkınma hareketlerinden kaçınılmalıdır.
• Biyopsi sonrası ani gelişen nefes darlığı, şiddetli göğüs ağrısı veya sürekli devam eden taze kan gelmesi gibi durumlarda vakit kaybetmeden hekime bilgi verilmelidir.

Girişimsel Radyolojinin Önemi ve Dr. S. Hilmi Aksoy’un Klinik Vizyonu

Akciğer biyopsilerinde başarı; “minimum iğne hamlesiyle, en az riskle, patolojiye yetecek maksimum dokuyu alabilmektir”. Özellikle 1 cm’nin altındaki küçük nodüllere veya kalbe, büyük damarlara çok yakın lezyonlara biyopsi yapmak ileri düzey görüntüleme hakimiyeti ve el becerisi gerektirir.

Doç. Dr. S. Hilmi Aksoy’un Değerlendirmesi:

Bir Girişimsel Radyoloji uzmanı olarak, akciğer lezyonlarının biyopsi yönetimini, Bilgisayarlı Tomografi (BT) altında milimetrik haritalama teknolojisiyle gerçekleştiriyoruz. Damar yapılarını ve riskli alanları işlem öncesinde üç boyutlu olarak analiz ediyor, akciğer sönmesi (pnömotoraks) riskini minimuma indirecek özel giriş teknikleri kullanıyoruz. Aldığımız biyopsi dokularının sadece tümör varlığını göstermesiyle yetinmiyoruz; hastaya en doğru akıllı ilaç veya immünoterapi şansını tanıyacak genetik analizlere (Next Generation Sequencing) yetecek kalitede doku örneklemesi yapıyoruz. Akciğerinizde saptanan şüpheli lezyonların hızlı, güvenli ve ameliyatsız teşhisi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.