Ameliyatsız Prostat Tedavisi: Prostatik Arter Embolizasyonu (PAE)

İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH) Nedir?

Erkek yaşlandıkça prostat bezi de hormonal değişimlere bağlı olarak doğal bir büyüme sürecine girer. İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH) olarak adlandırılan bu durum, kanser olmayan ancak büyüdükçe idrar kanalını (üretra) çevreleyen dokuyu sıkıştıran bir tablodur.

Prostat idrar kanalını sıkıştırdığında, idrar akışı zorlaşır ve erkeklerde yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren şu belirtiler ortaya çıkar:

• İdrar yapmaya başlarken duraksama, zorlanma ve idrar akış hızının zayıflaması.
• Geceleri idrara çıkmak için sık sık uyanma (noktüri).
• Gün içinde ani ve sık idrara sıkışma hissi, bazen yetişemeyip idrar kaçırma.
• Mesanenin (idrar torbasının) tam boşalmadığı hissi ve idrar sonrası damlama.

Geçmişte ilaç tedavisinden fayda görmeyen hastalar için tek seçenek prostatın ameliyatla (TUR-P, HoLEP, açık cerrahi vb.) kesilerek veya lazerle yakılarak temizlenmesiydi. Günümüzde ise Girişimsel Radyoloji sayesinde, prostata hiç dokunmadan, sadece besleyici damarlarını kapatarak prostatı küçülten Prostatik Arter Embolizasyonu (PAE) yöntemiyle ameliyatsız çözüm sunabiliyoruz.

Prostatik Arter Embolizasyonu (PAE) Nedir?

Prostatik Arter Embolizasyonu (PAE); iyi huylu prostat büyümesine bağlı idrar şikayetleri olan hastalarda, anjiyografi altında sadece bir iğne deliğinden girilerek uygulanan, cerrahi kesi veya dikiş gerektirmeyen modern bir damar içi (endovasküler) tedavi yöntemidir.

Tedavi Mantığı Nasıldır?

Büyüyen prostat dokusu, hayatta kalmak ve genişlemek için çok yoğun bir kan akışına ihtiyaç duyar. PAE işleminde, prostatı besleyen bu mikro atardamarlar (prostatik arterler) anjiyo altında tespit edilir ve içleri mikroskopik parçacıklarla (mikroküreler) tıkanır. Kan desteği kesilen prostat dokusu zamanla beslenemez, yumuşar ve hızla küçülmeye başlar. Prostat küçüldükçe içinden geçen idrar kanalı üzerindeki baskı kalkar ve hasta yeniden rahatça idrar yapmaya başlar.

İşlem Nasıl Uygulanır? (Adım Adım Süreç)

Prostat embolizasyonu, genel anestezi (narkoz) gerektirmeyen, anjiyografi laboratuvarında lokal anestezi altında yapılan ve yaklaşık 1-1.5 saat süren konforlu bir işlemdir.

1.1. Lokal Anestezi ve Giriş Yeri:Kesisiz Başlangıç.

Hasta anjiyo masasına alınır. Genellikle sağ kasık (femoral) atardamarı veya el bileğindeki (radial) atardamar giriş yeri olarak kullanılır. Bölge lokal anestezi ile uyuşturulur. Hasta işlem boyunca uyanıktır, ağrı hissetmez.

2.2. Prostat Damarlarının Haritalanması:Mikroskopik Yolculuk.

Anjiyografi cihazının gelişmiş 3 boyutlu görüntüleme teknolojisi kullanılarak, saç teli inceliğindeki mikro-kateterler ile aort damarından pelvis bölgesine inilir. Prostatı besleyen sağ ve sol prostatik atardamarlar milimetrik olarak haritalandırılır.

3.3. Damarların Tıkanması (Embolizasyon):Hassas Embolizasyon.

Doğru damarın içine tamamen girildikten sonra, sadece prostata giden kan akışını durduracak olan mikroskopik boyutta, tıbbi açıdan güvenli kürecikler (mikroküreler) damar içine enjekte edilir. Prostatın kan akışının durduğu anjiyoda net olarak görüldüğünde işlem tamamlanır.

4.4. Kateterlerin Çıkarılması ve Takip:Dikişsiz Kapanış.

Giriş yerindeki mikro tüpler çıkarılır. Giriş deliğine dikiş atılmaz, sadece kısa bir süre baskı uygulanır veya kapatma cihazıyla kapatılır. Hasta servis yatağına alınarak birkaç saat dinlendirilir.

Cerrahi Ameliyatlara Göre Avantajları Nelerdir?

PAE yöntemi, geleneksel prostat ameliyatları (TUR-P, HoLEP veya açık ameliyatlar) ile karşılaştırıldığında hastalara çok önemli avantajlar sunar:

• Cinsel Fonksiyonlar Tamamen Korunur: Klasik prostat ameliyatlarının en çekinilen yan etkileri olan geriye doğru boşalma (retrograd ejakülasyon – meninin mesaneye kaçması), sertleşme sorunu (erektil disfonksiyon) veya cinsel isteksizlik riski PAE işleminde neredeyse sıfırdır. Çünkü idrar kanalına veya prostata dışarıdan mekanik bir müdahale yapılmaz.
• İdrar Kaçırma Riski Yoktur: Ameliyatlarda büzük kaslarının (sfinkter) hasar görmesine bağlı gelişebilen kalıcı idrar kaçırma riski bu yöntemde bulunmaz.
• Narkozsuz ve Kesisizdir: Genel anestezi (narkoz) verilmediği için ileri yaşta olan, ciddi kalp, akciğer veya böbrek hastalığı bulunan ve ameliyat olması hayati risk taşıyan hastalarda bile güvenle uygulanabilir.
• Kan Sulandırıcı Kullananlar İçin Güvenlidir: Kalp stentleri veya kapak hastalıkları nedeniyle yoğun kan sulandırıcı kullanan ve ilacı kesildiğinde risk altında olan hastalarda, PAE işlemi kanama riski minimum olduğu için mükemmel bir alternatiftir.
• Hızlı İyileşme: Ameliyat yarası veya dikiş olmadığı için hastalar genellikle işlemden birkaç saat sonra veya ertesi gün sabah, hastanede uzun süre yatmadan evlerine dönebilirler.

İşlem Sonrası Süreç ve Beklentiler

• Hastanede Kalış: Genellikle işlem günü akşamı veya ertesi sabah hasta taburcu edilir.
• Geçici Belirtiler (Post-Embolizasyon): İlk 3-5 gün prostatın kan desteğinin kesilmesine bağlı olarak leğen kemiği bölgesinde hafif bir dolgunluk, sızlama, sık idrara çıkma hissi veya idrarda hafif yanma normaldir. Bu durum basit ağrı kesicilerle kolayca kontrol altına alınır.
• Prostatın Küçülme Süreci: İşlemi takip eden ilk haftalardan itibaren prostat dokusu yumuşamaya ve hacim kaybetmeye başlar. Genellikle 1. ila 3. aylar arasında prostatta %30 ila %40 oranında hacimsel küçülme sağlanır. Bu küçülmeyle birlikte idrar akış hızı belirgin şekilde artar, gece uyanmaları azalır ve hastanın şikayetleri kalıcı olarak çözülür.

Doç. Dr. S. Hilmi Aksoy’un Klinik Yaklaşımı

Klinikte prostat büyümesi nedeniyle gecede 5-6 kez uyanan, sokağa çıktığında sürekli tuvalet aramak zorunda kalan ama sırf ‘cinsel fonksiyonlarımı kaybederim’ veya ‘idrar kaçırırım’ korkusuyla ameliyattan kaçan yüzlerce erkek hastayla karşılaşıyoruz. Girişimsel Radyolojinin sunduğu Prostatik Arter Embolizasyonu (PAE), bu hastalar için tıp teknolojisinin en zarif hediyelerinden biridir. Biz anjiyo odasında, hastamızla sohbet ede ede, el bileğinden veya kasıktan girip o mikroskopik prostat damarlarına ulaşıyoruz. Prostata dışarıdan hiçbir kesi yapmadan, içeriden kan desteğini kesip işlemi bitiriyoruz. Takip süreçlerinde, o kocaman sert prostatın haftalar içinde küçüldüğünü, idrar kanalının rahatladığını ve en önemlisi hastamızın cinsel sağlığından hiçbir şey kaybetmeden, geceleri kesintisiz uyuyabildiğini görmek, bu yöntemin başarısını ve hastalarımızın yaşam kalitesine katkısını en somut şekilde ortaya koyuyor.